Lekarski Poradnik Językowy
Porady językowe. Strona główna


Repliki - odpowiedzi na najczęstsze pytania
Do strony początkowej LPJ...

Repliki, czyli odpowiedzi

Na pytania odpowiada © dr hab. Piotr Müldner-Nieckowski, prof. UKSW

  1  | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |

 
 

Frazeologia

Co to jest frazeologia i dlaczego ostatnio tyle się o niej mówi?
(Jagienka)

Wyraz frazeologia ma zasadniczo trzy znaczenia:

  • dział nauki (językoznawstwa) zajmujący się analizą i opisem istniejących w języku utrwalonych połączeń wyrazów,
  • zbiór (np. słownik) utrwalonych połączeń wyrazowych występujących w danym języku albo w określonym zbiorze tekstów,
  • potocznie: sposób wyrażania się, budowania zdań, dobierania słów.

Sporo informacji na ten temat znajdziesz na stronie www.frazeologia.pl. A mówi się o niej dużo zapewne dlatego, że obecnie jest w szkolnym programie nauki języka polskiego.

Frazeologia to duża nowość, mimo że od pierwszego wydania słownika frazeologicznego minęło czterdzieści lat. Uważam, że to jest naciągane, bo język i tak składa się z wyrazów, a nie z jakichś związków frazeologicznych, ponieważ "każdy związek frazeologiczny skłąda się z konkretnych słów". Po co wmawiać w ludzi, że jest jakaś frazeologia? Żeby młodzież miała więcej do nauki w programie i tak straszliwie przeładowanym? Po co to lansować?
(dr n.hum. K.Z.)

Rzeczywiście ludzi myślących tak jak Pan jest wielu. Nazwałbym tę postawę minimalizmem poznawczym. Co Pan powie na wyrażenie biały kruk Z jakich wyrazów się składa? Z wyrazów "biały" i "kruk"? Czy wobec tego chodzi o ptaka? A może o białego ptaka z rodziny krukowatych? Czy jednak o coś innego?
Między innymi odpowiedzią na takie pytania zajmuje się nauka zwana frazeologią (oczywiście jej zadania są nieporównanie większe).

W każdym języku są tysiące wyrażeń, które znaczą co innego niż ich "wyrazowe" składniki. Jeśli się tych wyrażeń nie zna, to nie zna się danego języka. Kropka.
Nauka języka polskiego bez nauki frazeologii byłaby niepełna. Do niedawna tak właśnie było, szkolna polonistyka była zubożona o frazeologię. Trzeba było to naprawić i na szczęście po 1989 r. naprawiono.

Dodam, że od wydania pierwszego polskiego słownika ściśle frazeologicznego (Antoniego Krasnowolskiego) minęło ponad sto lat, a nie czterdzieści. Czterdzieści lat upłynęło od wydania drugiego słownika frazeologicznego (Stanisława Skorupki). Warto też pamiętać, że związki frazeologiczne występowały w polskich słownikach od początku istnienia leksykografii polskojęzycznej, tj. od XVI w. Odsyłam do dzieł poświęconych historii języka polskiego (np. Zenona Klemensiewicza, Bogdana Walczaka) i leksykografii (np. Piotra Żmigrodzkiego).